Karcinom kostiju je rijedak oblik karcinoma koji počinje usljed nekontrolisanog rasta ćelija u kostima.
Normalno koštano tkivo
Kosti – čvrst temelj našeg tijela.
Kosti daju tijelu oblik, omogućavaju kretanje i štite organe. Sastoje se od čvrstog spoljnog sloja (kompaktna kost) i unutrašnjeg, lakšeg dijela (spužvasta kost). Spoljašnju površinu štiti periost, a unutrašnjost ispunjava koštana srž koja stvara krvne ćelije ili sadrži mast. Unutrašnju šupljinu oblaže endost.
Kosti nastaju iz hrskavice, koja se s vremenom učvršćuje. Hrskavica ostaje na krajevima kostiju, gdje zajedno s ligamentima formira zglobove. Nalazimo je i u nosu, ušima, rebrima i disajnim putevima.
Kost je živo tkivo koje se stalno obnavlja. Sadrži dvije osnovne vrste ćelija:
- Osteoblasti – ćelije koje formiraju novu kost.
- Osteoklasti – ćelije koje razgrađuju staru kost.
U koštanoj srži nastaju krvne ćelije (eritrociti, leukociti i trombociti), kao i druge ćelije. Sve ove ćelije, u rijetkim slučajevima, mogu postati kancerozne.
Primarni karcinom kostiju naspram metastaza u kostima
Karcinomi koji započinju u kostima nazivaju se primarnim karcinomima kostiju. Ovi tipovi karcinoma su prilično rijetki.
U većini slučajeva kada odrasla osoba sazna za dijagnozu karcinoma kostiju, ljekar misli na metastaze karcinoma u kostima – to znači da je počeo u nekom drugom dijelu tijela, a zatim se proširio na kosti. To se naziva koštana metastaza. Može se desiti kod različitih uznapredovalih oblika raka, kao što su rak dojke, rak prostate i rak pluća. Kada se ćelije karcinoma iz kosti posmatraju pod mikroskopom, izgledaju kao ćelije karcinoma iz organa iz kojeg su potekle.
Pročitajte više: Uznapredovali/metastatski karcinomi.
Na primjer, ako osoba ima karcinom pluća koji se proširio na kosti, kancerozne ćelije u kostima izgledaju i ponašaju se kao ćelije raka pluća, u tom slučaju primjenjuje se tretman za rak pluća, a ne tretman za karcinom kostiju.
Vrste primarnog karcinoma kostiju
Primarni karcinom kostiju (rak koji započinje u samoj kosti) poznat je i kao koštani sarkom. (Sarkomi su vrste raka koji započinju u kostima, mišićima, vezivnom tkivu, krvnim sudovima, masnom tkivu i nekim drugim vrstama tkiva. Mogu se razviti bilo gdje u tijelu.)
Pročitajte više: Pet važnih činjenica o sarkomu.
Postoji više vrsta primarnog karcinoma kostiju, a neke su vrlo rijetke.
Osteosarkom
Osteosarkom (poznat i kao osteogeni sarkom) je najčešći oblik primarnog karcinoma kostiju. Počinje u ranoj fazi koštanih ćelija. Najčešće se javlja kod mladih ljudi između 10 i 30 godina, ali otprilike 1 od 10 slučajeva osteosarkoma javlja se kod osoba starijih od 60 godina. Rijetko se javlja kod osoba srednje dobi i češći je kod muškaraca nego kod žena. Ovi tumori se najčešće razvijaju u kostima ruku, nogu ili karlice.
Informišite se više: Osteosarkom.
Ewingov tumor (Ewingov sarkom)
Ewingovi tumori su druga najčešća vrsta primarnog karcinoma kostiju kod djece, adolescenata i mlađih odraslih osoba, a treća najčešća uopšte. Rijetko se javljaju kod odraslih starijih od 30 godina. Najčešće se javljaju kod bijelaca i rijetki su među Afroamerikancima i Azijcima.
Većina Ewingovih tumora razvija se u kostima, ali mogu nastati i u drugim tkivima i organima. Najčešća mjesta gdje se javljaju su karlične kosti, kosti grudnog koša (poput rebara ili lopatica), kosti kičme i duge kosti nogu.
Pročitajte više o Ewingovom sarkomu: Ewingov sarkom
Hondrosarkom
Hondrosarkom nastaje iz ranih oblika ćelija hrskavice. To je drugi najčešći primarni karcinom kostiju. Rijetko se javlja kod osoba mlađih od 20 godina, a rizik se povećava s godinama.
Hondrosarkomi mogu nastati bilo gdje gdje postoji hrskavica. Najčešće se razvijaju u kostima karlice, nogu ili ruku. Neki počinju i u traheji, larinksu, grudnom zidu, lopaticama, rebrima ili lobanji.
Benigni (dobroćudni) tumori, kao što su enhodromi i osteohondromi, češći su u hrskavici nego hondrosarkomi. Ovi benigni tumori rijetko prelaze u karcinom. Osobe koje imaju više ovakvih tumora imaju nešto veći rizik za razvoj raka, ali to nije uobičajeno.
Hondrosarkomi se klasifikuju prema stepenu od 1 (I) do 3 (III), što pokazuje koliko brzo tumor vjerovatno raste. Što je niži stepen, sporije raste i manja je vjerovatnoća da će se proširiti:
- Niskostepeni (gradus I) hondrosarkomi, poznati i kao atipični hondroidni tumori, rastu najsporije i vrlo rijetko se šire.
- Srednjestepeni (gradus II) hondrosarkomi imaju nešto veću vjerovatnoću da se prošire.
- Visokostepeni (gradus III) hondrosarkomi imaju najveću vjerovatnoću širenja.
Većina hondrosarkoma je gradus I ili II.
Pročitajte više: Hondrosarkom.
Pročitajte više tekstova na našem blogu.
Izvor: American Cancer Society
