Li-Fraumeni sindrom (LFS)

Li-Fraumeni sindrom (LFS) je rijedak nasljedni sindrom koji znatno povećava rizik od više vrsta raka, često u mlađoj dobi. Uzrokuju ga patogene varijante gena TP53, koji kodira protein p53, „čuvara genoma”. Nasljeđuje se autosomno dominantno, a varijanta može nastati i de novo.

Povezani karcinomi

Najčešći su karcinom dojke u mlađoj dobi, sarkomi mekih tkiva i kostiju (osteosarkom), tumori mozga, adrenokortikalni karcinom i leukemije. Doživotni rizik od raka kod nosilaca je vrlo visok, a moguća je pojava više primarnih tumora.

Kada posumnjati?

Na LFS se misli kod karcinoma iz spektra LFS prije 46. godine uz srodnika s takvim tumorom, kod više primarnih tumora, kod adrenokortikalnog karcinoma ili karcinoma plexus choroideus bilo kada, te kod karcinoma dojke prije 31. godine (Chompretovi kriteriji). Testiranje se radi uz genetsko savjetovanje.

Praćenje — Toronto protokol

Nosiocima se preporučuje intenzivno praćenje prema Toronto protokolu, koji je pokazao raniju dijagnozu i bolje preživljavanje:

• godišnji MRI cijelog tijela (whole-body MRI) od djetinjstva,
• godišnji MRI mozga,
• za žene MRI dojki od 20. godine,
• u djetinjstvu ultrazvuk abdomena i laboratorijski pregledi zbog adrenokortikalnog karcinoma,
• kolonoskopija od 25. godine, redoviti dermatološki i klinički pregledi.

Zračenje i liječenje

Kod nosilaca TP53 varijanti nastoje se izbjeći nepotrebne pretrage s jonizujućim zračenjem (CT, rendgen, mamografija u mlađoj dobi), pa se prednost daje MRI-u i ultrazvuku. Ipak, kada je radioterapija medicinski neophodna za liječenje raka, ne izostavlja se automatski — odluku donosi onkološki tim, odmjeravajući korist i rizik od sekundarnih tumora (npr. prednost mastektomije pred poštednom operacijom s radioterapijom kod karcinoma dojke).

Plan praćenja dogovara se s genetskim savjetnikom i nadležnim ljekarom.