Mikrosatelitna nestabilnost (MSI)
Medicinski pregledao: Dr. Faruk Skenderi, dr. sci., specijalista patologije
Mikrosatelitna nestabilnost (MSI-H/dMMR): povezanost s Lynch sindromom, bolja prognoza u stadiju II kolorektalnog karcinoma i imunoterapija pembrolizumabom.
Mikrosateliti su kratke, ponavljajuće sekvence DNK. Kada sistem za popravak pogrešno sparenih baza (MMR, mismatch repair) ne radi, greške u mikrosatelitima se nakupljaju — to se naziva mikrosatelitna nestabilnost visokog stepena (MSI-H) ili deficijencija MMR (dMMR).
Uzrok
dMMR nastaje zbog gubitka funkcije gena MLH1, MSH2, MSH6 ili PMS2. Može biti nasljedna (Lynch sindrom) ili stečena, najčešće zbog metilacije promotora MLH1. Zato se nakon MSI-H nalaza rade dodatne analize (BRAF V600E, metilacija MLH1) i, prema potrebi, germinalno genetsko testiranje i genetsko savjetovanje.
Značaj za prognozu
MSI-H nije uopće znak lošije prognoze: kod kolorektalnog karcinoma stadija II MSI-H je povezan s boljom prognozom, a adjuvantna monoterapija 5-fluorouracilom kod njih se ne preporučuje jer nema koristi.
Značaj za liječenje — imunoterapija
Tumori s MSI-H/dMMR imaju veliki broj mutacija i dobro odgovaraju na inhibitore kontrolnih tačaka. Pembrolizumab je standard prve linije kod metastatskog MSI-H kolorektalnog karcinoma (KEYNOTE-177), a nivolumab s ipilimumabom također je odobren. Kod karcinoma endometrija odobreni su dostarlimab i pembrolizumab uz kemoterapiju, a kod lokalno uznapredovalog dMMR karcinoma rektuma studije s dostarlimabom pokazale su potpune odgovore bez operacije.
Koga testirati?
Smjernice preporučuju univerzalno MMR/MSI testiranje svih kolorektalnih karcinoma i karcinoma endometrija, a kod uznapredovalih solidnih tumora kao dio genomskog profiliranja. Testira se imunohistohemijom (MLH1, PMS2, MSH2, MSH6), PCR-om ili NGS-om. Odluku o terapiji donosi nadležni onkolog.
